Leerkracht.nu!

Dyslexie-specialist.nl

Wat is dyslexie


Bron: Clipphanger, 2012

Het onderwijsveld en de zorg hanteren beide hun eigen definitie van dyslexie.

Definitie vanuit het Protocol Leesproblemen & dyslexie:

"Dyslexie is een specifieke leerstoornis die zich kenmerkt door een hardnekkig probleem in het aanleren van accuraat en vlot lezen en/of spellen op woordniveau, dat niet het gevolg is van omgevingsfactoren en/of een lichamelijke, neurologische of algemene verstandelijke beperking"

Uit: Diagnose van Dyslexie (brochure van de Stichting Dyslexie Nederland, herziene versie 2016).

Definitie vanuit het Protocol Dyslexie Diagnostiek en Behandeling 2.0

Dyslexie is een specifieke lees- en spellingstoornis met een neurobiologische basis, die wordt veroorzaakt door cognitieve verwerkingsstoornissen op het raakvlak van fonologische en orthografische taalverwerking. Deze specifieke taalverwerkings-problemen wijken proportioneel af van het overige cognitieve, en m.n. taalverwerkingsprofiel en leiden tot een ernstig probleem met het lezen en spellen van woorden ondanks regelmatig onderwijs. Dit specifieke lees- en spellingprobleem beperkt in ernstige mate een normale educatieve ontwikkeling, die op grond van de overige cognitieve vaardigheden geïndiceerd zou zijn. 

Uit: PDDB 2.0 (2013)  

De definitie voor het onderwijs is meer beschrijvend van aard en zegt niets over de oorzaak van dyslexie. Voor het onderwijsveld volstaat dit, omdat zij de opdracht heeft dyslexie te signaleren. De behandelaren (‘de zorg’) hebben behoefte aan een specifiekere werkdefinitie, waarbij de oorzaak duidelijk omschreven wordt, wat diagnostiek mogelijk maakt. Voor een uitgebreide verantwoording wordt verwezen naar de betreffende documenten.

De twee belangrijkste kenmerken van dyslexie zijn de achterstand en de hardnekkigheid. Kinderen met dyslexie lopen in hun leesvaardigheid duidelijk achter bij hun leeftijdsgenoten op meerdere toetsmomenten achter elkaar. Daarnaast lossen de problemen zich niet of niet genoeg op als er extra wordt geoefend. Het is dus een hardnekkig probleem, waarvan het kind in de dagelijkse praktijk veel last kan hebben.

Dyslexie is een leerstoornis die wordt veroorzaakt door een minder goed functioneren van het brein. Het gevolg hiervan is dat het leren lezen en spellen moeizaam verloopt en dat er problemen zijn met het nauwkeurig en vlot lezen en spellen. Ongeveer 7% van de leerlingen in het basisonderwijs heeft dyslexie, waarvan ongeveer 3-4% behoort tot de groep leerlingen met Ernstig, Enkelvoudige Dyslexie (EED). Deze laatste groep leerling komt in aanmerking voor vergoede diagnostiek en behandeling.  

In de praktijk komt het er op neer dat leerling (zeer) traag tot lezen en spellen komt en dit veel gevolgen kan hebben voor de algemene leerontwikkeling. Maar welke gevolgen, dat is per persoon verschillend. Dyslexie uit zich niet altijd op dezelfde manier en heeft niet altijd dezelfde gevolgen. Ook de omgeving is zeer bepalend voor hoe belemmerend dyslexie voor een kind is.

Ouders en scholen kunnen al in een vroeg stadium signalen herkennen bij een kind. Voor ouders zijn de boekjes “Mijn kind & Dyslexie” en “Dyslexie en Leesproblemen'' goede bronnen bij een vermoeden dyslexie. Scholen kunnen gebruik maken van het “Protocol Leesproblemen & Dyslexie” waarin in verschillende leesstadia de signalen op een rij gezet worden.

Wanneer de school een vermoeden van dyslexie heeft, is het belangrijk een goed dossier aan te leggen over de vorderingen van de leerling en de geboden hulp. Hiermee kunnen achterstand en hardnekkigheid (twee belangrijke kenmerken) worden aangetoond. Scholen kunnen hierbij gebruik maken van de 'Handreiking ondersteuningsniveau 2 en 3'.  Maar terwijl daaraan wordt gewerkt, is het van belang het onderwijs af te stemmen op de onderwijsbehoeften van de leerling. Dit kan door het bieden van extra tijd, extra begeleide inoefening of gerichte interventies. Ook wanneer het kind eenmaal gediagnosticeerd is en behandeld wordt, is afstemming een belangrijk aspect. ‘Dyslexie in het onderwijs’ kan scholen adviseren en helpen dit te realiseren.